ഇലോണ്‍ മസ്‌കിന്റെ സ്പേസ് എക്സ് ഐപിഒയ്ക്ക്‌; വാള്‍സ്ട്രീറ്റിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ പൊതുഓഹരി വില്പന, ഇന്ത്യക്കാര്‍ക്ക് എങ്ങനെ അപേക്ഷിക്കാം; അറിയേണ്ടതെല്ലാം

ആഗോള നിക്ഷേപകര്‍ ആവേശത്തോടെ കാത്തിരിക്കുന്ന, സഹസ്ര കോടീശ്വരന്‍ ഇലോണ്‍ മസ്‌കിന്റെ ബഹിരാകാശ ഗവേഷണ-ഉപഗ്രഹ കമ്പനിയായ സ്പേസ് എക്സ് (SpaceX) ഓഹരി വിപണിയിലേക്ക്. വാള്‍സ്ട്രീറ്റിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ പൊതുഓഹരി വില്പനയ്ക്കാണ് (IPO) കമ്പനി ഒരുങ്ങുന്നത്. ഏകദേശം 1.75 ട്രില്യണ്‍ ഡോളര്‍ (ഏകദേശം 7,500 കോടിയിലധികം രൂപ) വിപണി മൂല്യം ലക്ഷ്യമിട്ടാണ് കമ്പനിയുടെ വരവ്. ലിസ്റ്റിംഗോടെ അലിബാബ, വീസ, മെറ്റാ (ഫേസ്ബുക്ക്) തുടങ്ങിയ വമ്പന്മാരുടെ ഐപിഒ റെക്കോര്‍ഡുകളെല്ലാം സ്പേസ് എക്സ് മറികടക്കുമെന്നാണ് സൂചന.

കമ്പനി ഇതുവരെ ലാഭത്തില്‍ എത്തിയിട്ടില്ലെങ്കിലും, മസ്‌കിന്റെ ബിസിനസ് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഭാഗമാകാന്‍ ചെറുകിട നിക്ഷേപകര്‍ക്കിടയില്‍ വലിയ തോതിലുള്ള 'ഫോമോ' (FOMO - ഫിയര്‍ ഓഫ് മിസ്സിംഗ് ഔട്ട്) തരംഗമാണ് ദൃശ്യമാകുന്നത്. ഐപിഒ പ്രഖ്യാപിച്ചതോടെ ലഭ്യമായ ഓഹരികളുടെ ഇരട്ടിയിലധികം ഓര്‍ഡറുകളാണ് ഇതിനകം ബാങ്കര്‍മാര്‍ക്ക് ലഭിച്ചിരിക്കുന്നത്.

റീറ്റെയ്ല്‍ നിക്ഷേപകര്‍ക്ക് വന്‍ മുന്‍ഗണന; ബ്രോക്കറേജുകളില്‍ ഇളവ്

സാധാരണയായി വന്‍കിട ഇന്‍സ്റ്റിറ്റ്യൂഷണല്‍ നിക്ഷേപകര്‍ കൈയടക്കാറുള്ള വലിയ ഐപിഒകളില്‍ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഇത്തവണ റീറ്റെയ്ല്‍ നിക്ഷേപകര്‍ക്കായി 30 ശതമാനത്തോളം (22.5 ബില്യണ്‍ ഡോളര്‍) ഓഹരികളാണ് സ്പേസ് എക്സ് മാറ്റിവെച്ചിരിക്കുന്നത്. 'SPCX' എന്ന സിംബലിലാണ് കമ്പനി ഓഹരികള്‍ വിപണിയില്‍ വ്യാപാരം നടത്തുക.

യുഎസിലെ ചെറുകിട നിക്ഷേപകര്‍ക്കായി ഫിഡിലിറ്റി ഇന്‍വെസ്റ്റ്മെന്റ്‌സ്, റോബിന്‍ഹുഡ്, സോഫി, ഇ-ട്രേഡ്, ചാള്‍സ് ശ്വാബ് തുടങ്ങിയ പ്രമുഖ ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനങ്ങളെയാണ് ചുമതലപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. നിക്ഷേപകരുടെ പങ്കാളിത്തം കൂട്ടാനായി ഫിഡിലിറ്റി അക്കൗണ്ട് യോഗ്യതാ മാനദണ്ഡം 500,000 ഡോളറില്‍ നിന്നും വെറും 2,000 ഡോളറായി കുറച്ചിട്ടുണ്ട്. റോബിന്‍ഹുഡ് അടക്കമുള്ള മറ്റ് ചില പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളില്‍ മിനിമം ബാലന്‍സ് നിബന്ധനകളില്ല. എന്നാല്‍ ഓഹരികള്‍ ലഭിച്ച ഉടന്‍ തന്നെ വിറ്റഴിക്കുന്ന 'ഫ്‌ളിപ്പിംഗ്' രീതിക്കെതിരെ ബ്രോക്കറേജുകള്‍ മുന്നറിയിപ്പ് നല്‍കിയിട്ടുണ്ട്. ലിസ്റ്റിംഗിന് ശേഷം രണ്ടാഴ്ചയ്ക്കുള്ളില്‍ ഓഹരികള്‍ വില്‍ക്കുന്നവര്‍ക്ക് ഭാവിയിലെ ഐപിഒകളില്‍ നിയന്ത്രണം ഏര്‍പ്പെടുത്തിയേക്കും.

ഇന്ത്യന്‍ നിക്ഷേപകര്‍ക്ക് എങ്ങനെ പങ്കാളികളാകാം?

സ്പേസ് എക്സ് ഐപിഒയില്‍ പങ്കാളികളാകാന്‍ യോഗ്യതയുള്ള രാജ്യങ്ങളുടെ പട്ടികയില്‍ ഇന്ത്യയെയും ഉള്‍പ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. കേരളത്തിലെയും ഇന്ത്യയിലെയും റീറ്റെയ്ല്‍ നിക്ഷേപകര്‍ക്ക് ഈ ഐപിഒയില്‍ നിക്ഷേപിക്കാന്‍ ചില പ്രത്യേക വഴികളുണ്ട്:

ഇന്റര്‍നാഷണല്‍ ബ്രോക്കറേജ് അക്കൗണ്ടുകള്‍: ഇന്ത്യയിലെ നിക്ഷേപകര്‍ക്ക് വിദേശ ഓഹരികളില്‍ നിക്ഷേപം നടത്താന്‍ സൗകര്യമൊരുക്കുന്ന വിന്‍വെസ്റ്റഡ് (Vested), ഇന്ദിമണി (INDmoney) അല്ലെങ്കില്‍ ഇന്ററാക്ടീവ് ബ്രോക്കേഴ്സ് (Interactive Brokers) തുടങ്ങിയ ആപ്പുകള്‍ വഴി അപേക്ഷിക്കാന്‍ സാധിക്കും. യുഎസ് ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനങ്ങളായ ചാള്‍സ് ശ്വാബ്, ഫിഡിലിറ്റി എന്നിവയില്‍ അക്കൗണ്ടുള്ള ഇന്ത്യന്‍ നിക്ഷേപകര്‍ക്കും യോഗ്യതയ്ക്കനുസരിച്ച് ഭാഗമാകാം.

എല്‍.ആര്‍.എസ് (LRS) പരിധി ശ്രദ്ധിക്കുക: ആര്‍ബിഐയുടെ ലിബറലൈസ്ഡ് റെമിറ്റന്‍സ് സ്‌കീം (LRS) പ്രകാരം ഒരു ഇന്ത്യന്‍ പൗരന് ഒരു സാമ്പത്തിക വര്‍ഷം പരമാവധി 250,000 ഡോളര്‍ വരെ മാത്രമേ വിദേശത്ത് നിക്ഷേപിക്കാനാകൂ. ഈ പരിധിക്കുള്ളില്‍ നിന്നുകൊണ്ട് നിക്ഷേപകര്‍ക്ക് തുക യുഎസ് ഡോളറിലേക്ക് മാറ്റി ബ്രോക്കറേജ് അക്കൗണ്ട് വഴി ഓര്‍ഡര്‍ നല്‍കാം.

ഇന്‍ഡക്‌സ് ഫണ്ടുകള്‍ വഴിയുള്ള നിക്ഷേപം: ഐപിഒ വഴി നേരിട്ട് ഓഹരി ലഭിക്കാത്തവര്‍ക്ക് നാസ്ഡാക് 100 (Nasdaq 100) ഇന്‍ഡക്‌സ് ഫണ്ടുകള്‍ വഴിയോ ഇടിഎഫുകള്‍ (ETFs) വഴിയോ സ്പേസ് എക്സിന്റെ ഭാഗമാകാം. ടെക് കമ്പനികള്‍ക്ക് മുന്‍ഗണന നല്‍കുന്ന നാസ്ഡാക് സൂചികയിലേക്ക് ഫാസ്റ്റ് ട്രാക്ക് വഴി സ്പേസ് എക്സിന് എന്‍ട്രി ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇന്ത്യന്‍ മ്യൂച്വല്‍ ഫണ്ടുകളുടെ നാസ്ഡാക് ഇന്‍ഡക്‌സ് സ്‌കീമുകളില്‍ നിക്ഷേപിക്കുന്നതിലൂടെ പരോക്ഷമായി സ്പേസ് എക്സ് ഓഹരികളുടെ വളര്‍ച്ചയുടെ ഭാഗമാകാന്‍ സാധിക്കും.

വിപണിയില്‍ ലിസ്റ്റ് ചെയ്ത ശേഷവും വാങ്ങാം

ഐപിഒ അലോട്ട്‌മെന്റ് ലഭിക്കാത്തവര്‍ക്ക് വെള്ളിയാഴ്ച പൊതുവിപണിയില്‍ ട്രേഡിംഗ് ആരംഭിച്ച ശേഷം നേരിട്ട് ഓഹരികള്‍ വാങ്ങാന്‍ സാധിക്കും. എന്നാല്‍ ലിസ്റ്റിംഗ് ദിനത്തില്‍ ഓഹരി വിലയില്‍ വന്‍ ചാഞ്ചാട്ടത്തിന് സാധ്യതയുണ്ട്. മികച്ച ഡിമാന്‍ഡുള്ള ഐപിഒ ആയതിനാല്‍ ആദ്യദിനം തന്നെ ഓഫര്‍ വിലയേക്കാള്‍ വലിയ കുതിപ്പ് (Pop) ഉണ്ടായേക്കാമെന്ന് വിദഗ്ധര്‍ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.

നിക്ഷേപകര്‍ കരുതേണ്ട റിസ്‌കുകള്‍

വലിയ ജനപ്രീതിയുണ്ടെങ്കിലും സ്പേസ് എക്സ് ഓഹരികളില്‍ നിക്ഷേപിക്കുമ്പോള്‍ ചില പ്രധാന റിസ്‌കുകള്‍ വിലയിരുത്തേണ്ടതുണ്ട്:

ഉയര്‍ന്ന വാല്യുവേഷന്‍: കമ്പനിയുടെ ട്രെയിലിംഗ് സെയില്‍സിന്റെ (Trailing Sales) 110 മടങ്ങ് ഉയര്‍ന്ന വാല്യുവേഷനിലാണ് ഐപിഒ നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഭാവിയില്‍ കമ്പനി പ്രതീക്ഷിച്ച വളര്‍ച്ച കൈവരിച്ചില്ലെങ്കില്‍ ഇത് നിക്ഷേപകര്‍ക്ക് വലിയ തിരിച്ചടിയാകും.

ലാഭക്ഷമതയില്ലായ്മ: വരും നാളുകളിലൊന്നും കമ്പനി ലാഭത്തിലേക്ക് എത്തില്ലെന്ന് സ്പേസ് എക്സ് തന്നെ ഐപിഒ പ്രോസ്‌പെക്ടസില്‍ വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. വിക്ഷേപണങ്ങള്‍ക്കും ഉപഗ്രഹ വിന്യാസങ്ങള്‍ക്കുമായി വലിയ തോതില്‍ മൂലധനം ആവശ്യമായി വരുന്ന മേഖലയാണിത്.

സൂചികയിലെ നിബന്ധനകള്‍: കൃത്യമായ ലാഭക്ഷമത മാനദണ്ഡങ്ങള്‍ പാലിക്കാത്തതിനാല്‍ പ്രമുഖ യുഎസ് സൂചികയായ എസ് ആന്‍ഡ് പി 500 (S&P 500) ഇന്ഡക്‌സില്‍ ഈ ഓഹരി ഉടന്‍ ഉള്‍പ്പെടാന്‍ സാധ്യതയില്ല.

മറ്റ് എഐ കമ്പനികളുടെ മത്സരം: ആന്ത്രോപിക് (Anthropic) പോലുള്ള മറ്റ് മുന്‍നിര എഐ കമ്പനികള്‍ ഐപിഒയ്ക്ക് ഒരുങ്ങുന്നതും വിപണിയിലെ ഫണ്ട് ഒഴുക്കിനെ ബാധിച്ചേക്കാം. കൂടാതെ, ആദ്യകാല നിക്ഷേപകരുടെയും ജീവനക്കാരുടെയും ലോക്ക്-ഇന്‍ പിരീഡ് കഴിയുമ്പോള്‍ കൂടുതല്‍ ഓഹരികള്‍ ഒന്നിച്ച് വിപണിയിലേക്ക് എത്തുന്നതും വിലയില്‍ സമ്മര്‍ദ്ദമുണ്ടാക്കാം.