ടൂത്ത്പേസ്റ്റ് മുതല് കുപ്പിവെള്ളവും പശയും നിര്മാണയന്ത്രങ്ങളും വരെചില ബ്രാന്ഡുകളുടെ പേരുകള് ഇന്ന് ഉല്പന്നവിഭാഗത്തിന്റെ തന്നെ പൊതുനാമമായി മാറിയിരിക്കുന്നു. കടയില് ചെന്ന് 'കോള്ഗേറ്റ്' ചോദിച്ചാല് വേണ്ടത് ടൂത്ത്പേസ്റ്റാണെന്ന് വ്യാപാരിക്ക് മനസിലാകും. 'ബിസ്ലേരി' ചോദിച്ചാല് കുപ്പിവെള്ളമാണ് വേണ്ടതെന്ന് അറിയാം. നിര്മാണസ്ഥലത്ത് മണ്ണുമാന്തുന്ന യന്ത്രം ഏത് കമ്പനിയുടേതായാലും പലരും അതിനെ 'ജെ.സി.ബി' എന്നു വിളിക്കും.
ബ്രാന്ഡിന്റെ പേര് അതിന്റെ യഥാര്ത്ഥ ഉല്പ്പന്നത്തെ മറികടന്ന് ഒരു വിഭാഗത്തിന്റെ തന്നെ പൊതുനാമമായി മാറുന്ന അപൂര്വ നേട്ടമാണിത്. വിപണനരംഗത്ത് ഈ പ്രതിഭാസത്തെ 'ബ്രാന്ഡ് ജനറിസൈസേഷന്' എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്.
ബ്രാന്ഡിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അസാധാരണമായ ജനപ്രീതിയുടെയും വിപണി സ്വാധീനത്തിന്റെയും തെളിവാണിത്. അതേസമയം, സ്വന്തം വ്യതിരിക്തമായ തിരിച്ചറിയല് നഷ്ടപ്പെടാനുള്ള സാധ്യതയും ഇതിലുണ്ട്.
ഇന്ത്യയില് പാക്കേജ്ഡ് ഡ്രിങ്കിംഗ് വാട്ടറിന്റെ പര്യായമായാണ് പലരും ബിസ്ലേരിയെ കാണുന്നത്. ഹോട്ടലുകളിലും റെസ്റ്റോറന്റുകളിലും കടകളിലും ഉപയോക്താക്കള് സാധാരണ കുപ്പിവെള്ളം ആവശ്യപ്പെടുമ്പോഴും 'ബിസ്ലേരി' എന്നാണ് ചോദിക്കുന്നത്.
ബ്രാന്ഡിന്റെ ദീര്ഘകാല സാന്നിധ്യം, വിപുലമായ വിതരണശൃംഖല, ശക്തമായ വിപണനം എന്നിവയാണ് ഈ സ്ഥാനം നേടാന് സഹായിച്ചത്. ഉപയോക്താവിന് ലഭിക്കുന്ന കുപ്പി മറ്റൊരു കമ്പനിയുടെതാണെങ്കിലും കുപ്പിവെള്ളത്തിന് ബിസ്ലേരി എന്ന പേര് ഉപയോഗിക്കുന്നവരുണ്ട്.
കേരളം ഉള്പ്പെടെയുള്ള ദക്ഷിണേന്ത്യന് വിപണികളില് വെളിച്ചെണ്ണ എന്നു കേള്ക്കുമ്പോള് പലരുടെയും മനസിലേക്ക് ആദ്യം എത്തുന്ന ബ്രാന്ഡുകളിലൊന്നാണ് പാരച്യൂട്ട്.
പരിചിതമായ നീലക്കുപ്പി, വര്ഷങ്ങളായുള്ള വിപണി സാന്നിധ്യം, വിപുലമായ ലഭ്യത എന്നിവയാണ് മാരിക്കോയുടെ ഈ ബ്രാന്ഡിന് കരുത്തായത്. വെളിച്ചെണ്ണ എന്ന പൊതുവായ ഉല്പ്പന്നനാമത്തിന് പകരം പാരച്യൂട്ട് എന്നു ചോദിക്കുന്ന ഉപയോക്താക്കളും നിരവധിയാണ്.
ഒരു ബ്രാന്ഡിന്റെ പേര് ഉല്പ്പന്നത്തിന്റെ സാങ്കേതികനാമത്തെ മറികടന്നതിന്റെ ഏറ്റവും പ്രകടമായ ഉദാഹരണമാണ് ജെ.സി.ബി. റോഡ് നിര്മാണത്തിലും കെട്ടിടനിര്മാണത്തിലും കാണുന്ന മണ്ണുമാന്തിയന്ത്രങ്ങളെ പൊതുവേ ജെ.സി.ബി എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്. എന്നാല് ഇവയില് പലതും സാങ്കേതികമായി ബാക്ക്ഹോ ലോഡറുകളാണ്. എല്ലാ യന്ത്രങ്ങളും ജെ.സി.ബി കമ്പനി നിര്മിച്ചതാകണമെന്നുമില്ല.
എന്നിട്ടും ഒരു വിഭാഗം നിര്മാണയന്ത്രങ്ങളുടെ പൊതുനാമമായി ജെ.സി.ബി മാറിയത് ബ്രാന്ഡിന്റെ അസാധാരണമായ വിപണി സ്വാധീനമാണ് വ്യക്തമാക്കുന്നത്.
ഇന്സ്റ്റന്റ് നൂഡില്സ് എന്ന ഉല്പ്പന്നവിഭാഗത്തെ ഇന്ത്യയില് ജനകീയമാക്കുന്നതില് നെസ്ലെയുടെ മാഗി നിര്ണായക പങ്കുവഹിച്ചു. വേഗത്തില് തയാറാക്കാവുന്ന ഭക്ഷണം എന്ന ആശയവും പതിറ്റാണ്ടുകള് നീണ്ട പരസ്യപ്രചാരണവും വിപുലമായ ലഭ്യതയും മാഗിയെ ഇന്ത്യന് കുടുംബങ്ങളുടെ പരിചിതനാമമാക്കി. അതുകൊണ്ടുതന്നെ മറ്റൊരു കമ്പനിയുടെ ഇന്സ്റ്റന്റ് നൂഡില്സ് പോലും ചിലര് 'മാഗി' എന്നാണ് വിളിക്കുന്നത്.
ബ്രാന്ഡ് ആധിപത്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും വ്യക്തമായ ഉദാഹരണങ്ങളിലൊന്നാണ് കോള്ഗേറ്റ്. തലമുറകളായി നിരവധി ഇന്ത്യക്കാര് ടൂത്ത്പേസ്റ്റിന്റെ പൊതുനാമം പോലെയാണ് കോള്ഗേറ്റ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.
നിരന്തരമായ പരസ്യപ്രചാരണം, രാജ്യവ്യാപകമായ വിതരണശൃംഖല, ദന്തസംരക്ഷണവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയ ശക്തമായ ബ്രാന്ഡ് സന്ദേശം എന്നിവയാണ് കോള്ഗേറ്റിന് ഈ സ്ഥാനം നല്കിയത്. മറ്റു കമ്പനികളുടെ ഉല്പ്പന്നങ്ങള് ഉപയോഗിക്കുന്ന വീടുകളില്പ്പോലും ടൂത്ത്പേസ്റ്റിനെ കോള്ഗേറ്റ് എന്നു വിളിക്കുന്ന പതിവുണ്ട്.
ആന്റിസെപ്റ്റിക് ലിക്വിഡ് എന്നു കേള്ക്കുമ്പോള് വലിയൊരു വിഭാഗം ഉപയോക്താക്കളുടെ മനസിലേക്ക് ആദ്യം എത്തുന്ന പേര് ഡെറ്റോളാണ്. വ്യത്യസ്തമായ നിറവും ഗന്ധവും ശുചിത്വം, രോഗപ്രതിരോധം തുടങ്ങിയവയുമായി പതിറ്റാണ്ടുകളായി നിലനില്ക്കുന്ന ബന്ധവുമാണ് ബ്രാന്ഡിനെ ജനമനസില് ഉറപ്പിച്ചത്. കടകളിലും മെഡിക്കല് ഷോപ്പുകളിലും ആന്റിസെപ്റ്റിക് ലിക്വിഡിന് പകരം നേരിട്ട് ഡെറ്റോള് ചോദിക്കുന്നവരാണ് കൂടുതലും.
റെക്കിറ്റിന്റെ ഉടമസ്ഥതയിലുള്ള ഡെറ്റോള് പിന്നീട് സോപ്പ്, ഹാന്ഡ്വാഷ്, ഉപരിതല ക്ലീനര് തുടങ്ങിയ വിഭാഗങ്ങളിലേക്കും സാന്നിധ്യം വ്യാപിപ്പിച്ചു.
സാമ്പത്തിക സേവനമേഖലയിലും ഇത്തരം ഉദാഹരണമുണ്ട്. ഇന്ത്യയിലെ വലിയൊരു വിഭാഗം കുടുംബങ്ങള്ക്ക് ഒരുകാലത്ത് ലൈഫ് ഇന്ഷുറന്സ് പോളിസി എന്നാല് എല്.ഐ.സി പോളിസിയായിരുന്നു.
സര്ക്കാര് ഉടമസ്ഥത, വിപുലമായ ഏജന്റ് ശൃംഖല, പതിറ്റാണ്ടുകളായുള്ള വിപണി ആധിപത്യം എന്നിവയാണ് ലൈഫ് ഇന്ഷുറന്സ് കോര്പ്പറേഷന് ഓഫ് ഇന്ത്യയെ ജനങ്ങളുടെ വിശ്വസ്ത ബ്രാന്ഡാക്കിയത്. സ്വകാര്യ ഇന്ഷുറന്സ് കമ്പനികള് വിപണിയില് ശക്തമായ സാന്നിധ്യം നേടിയിട്ടും എല്.ഐ.സിയുടെ ബ്രാന്ഡ് പരിചിതത്വം ഇപ്പോഴും ശക്തമാണ്.
ഇന്ത്യയില് ഒരു ബ്രാന്ഡ് ഉല്പ്പന്നവിഭാഗത്തിന്റെ പൊതുനാമമായി മാറിയതിന്റെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ ഉദാഹരണമാണ് പിഡിലൈറ്റ് ഇന്ഡസ്ട്രീസിന്റെ ഫെവിക്കോള്.
മരപ്പണിക്കാര്ക്കും കുടുംബങ്ങള്ക്കും ചെറുകിട സ്ഥാപനങ്ങള്ക്കും പശയുടെ മറ്റൊരു പേരായി ഫെവിക്കോള് മാറി. ഗുണനിലവാരം, വിപുലമായ വിതരണം, ഓര്മയില് നില്ക്കുന്ന പരസ്യങ്ങള് എന്നിവയാണ് ബ്രാന്ഡിന്റെ വിജയത്തിന് പിന്നില്.
ശക്തമായ ബന്ധം എന്ന ആശയത്തെ രസകരമായ കഥകളിലൂടെ അവതരിപ്പിച്ച പരസ്യങ്ങള് ഫെവിക്കോളിനെ ഒരു ഉല്പ്പന്നത്തില് ഒതുക്കിയില്ല. ഇന്ത്യന് ജനപ്രിയ സംസ്കാരത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കി മാറ്റുകയും ചെയ്തു.
ഒരു ഉല്പ്പന്നവിഭാഗത്തിന്റെ പൊതുനാമമായി മാറുക എന്നത് വളരെ കുറച്ച് ബ്രാന്ഡുകള്ക്ക് മാത്രം കൈവരിക്കാനാകുന്ന നേട്ടമാണ്. ഉപയോക്തൃവിശ്വാസം, ബ്രാന്ഡ് പരിചിതത്വം, വിപണിയിലെ ശക്തമായ സാന്നിധ്യം എന്നിവയാണ് ഇതിലൂടെ പ്രകടമാകുന്നത്.
എന്നാല് ബ്രാന്ഡിന്റെ പേര് അമിതമായി പൊതുവാക്കപ്പെടുന്നത് അതിന്റെ വ്യതിരിക്തമായ തിരിച്ചറിയലിനെയും വ്യാപാരമുദ്രയുടെ സംരക്ഷണത്തെയും ബാധിച്ചേക്കാം. അതിനാല് തങ്ങളുടെ പേര് ഒരു പ്രത്യേക ബ്രാന്ഡിനെയാണ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതെന്നും ഉല്പ്പന്നവിഭാഗത്തിന്റെ പൊതുനാമമല്ലെന്നും കമ്പനികള് ഉപയോക്താക്കളെ നിരന്തരം ഓര്മിപ്പിക്കേണ്ടിവരും.
ഫെവിക്കോള്, കോള്ഗേറ്റ്, ബിസ്ലേരി, മാഗി, പാരച്യൂട്ട്, ഡെറ്റോള്, ജെ.സി.ബി, എല്.ഐ.സി എന്നിവയുടെ വിജയം പരസ്യം, വിതരണം, ദീര്ഘകാല സാന്നിധ്യം, ഉപയോക്തൃശീലം എന്നിവയ്ക്ക് ഒരു ബ്രാന്ഡിനെ എത്രത്തോളം ശക്തമാക്കാമെന്ന് കാണിക്കുന്നു.
വിപണി വിഹിതത്തിനായി എല്ലാ കമ്പനികളും മത്സരിക്കുന്നു. എന്നാല് ഉപയോക്താക്കളുടെ ഭാഷയില് ഇടം നേടാന് കഴിയുന്നത് അപൂര്വം ബ്രാന്ഡുകള്ക്കു മാത്രമാണ്.
Read DhanamOnline in English
Subscribe to Dhanam Magazine
