വിപണിയിലെ തട്ടിപ്പ് തടയാൻ കൊണ്ടുവന്ന ക്ലോസിങ് ഓക്ഷൻ സംവിധാനത്തിൽ കൃത്രിമം എളുപ്പമോ? സെബിയുടെ ഉത്തരവ് ചർച്ചയാകുന്നു

ഓഹരികളുടെ ക്ലോസിംഗ് വില കൂടുതൽ സുതാര്യമായി നിർണയിക്കാൻ മൂലധന വിപണിയുടെ നിയന്ത്രകരായ സെബി (SEBI) നടപ്പിലാക്കിയ പുതിയ ക്ലോസിംഗ് ഓക്ഷൻ സെഷൻ (CAS) സംവിധാനം വിപണിയിൽ മൂർച്ചയേറിയ ചോദ്യശരങ്ങൾ നേരിടുന്നു. ക്ലോസിംഗ് വിലയിൽ കൃത്രിമത്വം കാണിച്ചതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് രണ്ട് നിക്ഷേപക സ്ഥാപനങ്ങൾക്കെതിരേ കഴിഞ്ഞ ദിവസം സെബി പുറപ്പെടുവിച്ച പുതിയ ഉത്തരവാണ്, ട്രേഡിംഗ് വോളിയം കുറവുള്ളപ്പോൾ ഈ സംവിധാനം ദുരുപയോഗം ചെയ്യാൻ എളുപ്പമാണോ എന്ന ആശങ്ക ഉയർത്തുന്നത്.

എന്താണ് ക്ലോസിങ് ഓക്ഷൻ?

വ്യാപാര ദിനത്തിന്റെ അവസാനം ഓഹരികളുടെ ഔദ്യോഗിക ക്ലോസിംഗ് വില നിർണയിക്കാൻ മുൻപുണ്ടായിരുന്ന വി.ഡബ്ല്യു.എ.പി (VWAP - Volume Weighted Average Price) രീതിക്ക് പകരം വിപണി സമയത്തിന്റെ അവസാനത്തിൽ ചുരുങ്ങിയ സമയത്തേക്ക് നടത്തുന്ന ലേല രീതിയാണ് (auction call mechanism) ക്ലോസിങ് ഓക്ഷൻ സെഷൻ അഥവാ സി.എ.എസ്. 2026 ഓഗസ്റ്റ് 3 മുതലാണ് ഡെറിവേറ്റീവ്സ് (F&O) വിഭാഗത്തിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന ഓഹരികൾക്കായി ഇത് നിലവിൽ വന്നത്.

• സമയക്രമം: റെഗുലർ ട്രേഡിംഗ് ഉച്ചയ്ക്ക് 3:15-ന് അവസാനിക്കും. തുടർന്ന് 5 മിനിറ്റ് ഇടവേളയ്ക്കു ശേഷം 3:20 മുതൽ ഓക്ഷൻ വിൻഡോ തുറക്കും.

• പ്രാധാന്യം: എഫ് & ഒ വിഭാ​ഗത്തിലുള്ള ഓഹരികളുടെ ക്ലോസിംഗ് വിലകൾ നേരിട്ട് ഡെറിവേറ്റീവ് കോൺട്രാക്ടുകളുടെ സെറ്റിൽമെന്റുകളെ ബാധിക്കുന്നതിനാൽ സുതാര്യമായ വില നിർണ്ണയം അത്യാവശ്യമാണ്.

ആരോപിക്കപ്പെട്ട വിപണി കൃത്രിമത്വം

കോപ്താൽ (Copthall Mauritius Investment Ltd), മാൻസി (Mansi Share and Stock Broking Pvt Ltd) എന്നീ രണ്ട് സ്ഥാപനങ്ങൾ സെൻസെക്സ് സൂചികയുടെ ക്ലോസിംഗിൽ കൃത്രിമത്വം കാണിച്ചെന്നാണ് സെബി കണ്ടെത്തൽ:

• കോപ്താൽ രീതി: സെൻസെക്സ് ഓഹരികളിൽ വിപണി വിലയേക്കാൾ 3% ഉയർന്ന നിരക്കിൽ 191.29 കോടി രൂപയുടെ ബൈ ഓർഡറുകൾ നൽകി സൂചികയെ കൃത്രിമമായി ഉയർത്തി. തുടർന്ന് 98 കോടി രൂപയുടെ ഓർഡറുകൾ റദ്ദാക്കി. ഉയർന്ന ക്ലോസിംഗ് വിലയിൽ നിന്ന് ലാഭം ലഭിക്കുന്ന ഓപ്ഷനുകൾ ഇവരുടെ പക്കലുണ്ടായിരുന്നു.

• മാൻസി രീതി: എട്ട് പ്രധാന ഓഹരികളിൽ വിപണി വിലയേക്കാൾ കുറഞ്ഞ നിരക്കിൽ 145 കോടിയുടെ സെൽ ഓർഡറുകൾ നൽകി സൂചിക താഴേക്ക് കൊണ്ടുപോയി. താഴ്ന്ന വിലയിൽ ലാഭം തരുന്ന ഓപ്ഷനുകൾ ഉപയോഗിച്ച് ലാഭമുണ്ടാക്കിയ ശേഷം ഓർഡറുകൾ റദ്ദാക്കി.

വിദഗ്ദ്ധരുടെ അഭിപ്രായവും വെല്ലുവിളികളും

ലിക്വിഡിറ്റി (ട്രേഡർമാരുടെ സാന്നിധ്യം) കുറവുള്ള സൂചികകളിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള കൃത്രിമത്വങ്ങൾ എളുപ്പമാണെന്ന് വിപണി വിദഗ്ദ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.

വിവിധ വശങ്ങൾ ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ:

• അനുകൂല വാദം ---------► ചുരുങ്ങിയ വിൻഡോ ആയതിനാൽ കൃത്രിമത്വം എളുപ്പത്തിൽ കണ്ടെത്താം (സെബി).

• പ്രധാന വെല്ലുവിളി ---------► കുറഞ്ഞ വോളിയമുള്ള സെഷനുകൾ ദുരുപയോഗം ചെയ്യാൻ എളുപ്പമാണ്.

• നിയമപരമായ തടസ്സം ---------► എക്സ്ചേഞ്ച് ചട്ടങ്ങൾ ലംഘിക്കാത്ത ഓർഡറുകളിൽ മനഃപൂർവ്വമുള്ള കൃത്രിമത്വം തെളിയിക്കാൻ പ്രയാസമാണ്.

ഓർഡറുകൾ പെട്ടെന്ന് നിരസിക്കപ്പെടുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ രാജ്യത്തെ മുൻനിര ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനങ്ങളിലൊന്നായ ഏഞ്ചൽ വൺ (Angel One) 3:15 — 3:20 സമയപരിധിയിലുള്ള ട്രാൻസിഷൻ വിൻഡോയിൽ (transition window) 'സി.എ.എസ് ഓർഡർ ക്യൂയിംഗ്' (CAS Order Queuing) സൗകര്യം ഏർപ്പെടുത്തിത്തുടങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. പ്രമുഖ ഡിസ്കൗണ്ട് ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനങ്ങളായ ​ഗ്രോ, സെരോദ എന്നിവരും രണ്ടാഴ്ചയ്ക്കുള്ളിൽ സി.എ.എസ് ഓർഡർ ക്യൂയിംഗ് സംവിധാനം ഏർപ്പെടുത്തുമെന്നാണ് വിവരം. എന്തായാലും കൂടുതൽ ലിക്വിഡിറ്റി ഉറപ്പാക്കിയാൽ മാത്രമേ തട്ടിപ്പുകളിൽ നിന്നും കൃത്രിമത്വങ്ങളിൽ നിന്നും സി.എ.എസ് സംവിധാനത്തെ പൂർണമായി സംരക്ഷിക്കാൻ സാധിക്കുകയുള്ളൂ.