ഡെറിവേറ്റീവ് സെറ്റിൽമെന്റ് ചട്ടങ്ങളിൽ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരാൻ സെബി നീക്കം തുടങ്ങി. ക്ലോസിംഗ് ഓക്ഷൻ സമ്പ്രദായം പൂർണമായി പിൻവലിക്കാതെ, സെറ്റിൽമെന്റ് വില നിർണയത്തിൽ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്താനാണ് ശ്രമം. ട്രേഡർമാരുടെ എതിർപ്പിനെ തുടർന്ന്, സെറ്റിൽമെന്റ് ഫോർമുലകളിൽ രണ്ട് ബദൽ മാർഗങ്ങൾ പരിഗണിക്കുന്നു.
എക്സ്പയറി ദിനങ്ങളിലെ ഡെറിവേറ്റീവ് (F&O) കരാറുകളുടെ അന്തിമ സെറ്റിൽമെന്റ് വില നിശ്ചയിക്കുന്നതിനുള്ള പുതിയ മാനദണ്ഡങ്ങളിൽ ഭേദഗതി വരുത്താൻ മാർക്കറ്റ് റെഗുലേറ്ററായ സെബി (SEBI) നീക്കം തുടങ്ങി. ഓഹരി വിപണിയിലെ സജീവ ട്രേഡർമാരുടെയും പ്രമുഖ ബ്രോക്കറേജ് സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും ഭാഗത്തുനിന്നുണ്ടായ ശക്തമായ എതിർപ്പാണ് ചട്ടങ്ങളിൽ ഭാഗികമായ പുനഃപരിശോധനയ്ക്ക് സെബിയെ പ്രേരിപ്പിച്ചത്.
അതേസമയം, ഇക്വിറ്റി ക്യാഷ് മാർക്കറ്റിൽ അടുത്തിടെ നടപ്പിലാക്കിയ ക്ലോസിംഗ് ഓക്ഷൻ സെഷൻ (CAS) പൂർണമായി പിൻവലിക്കില്ലെന്നും, ഡെറിവേറ്റീവ് സെറ്റിൽമെന്റ് വില നിർണയ രീതികളിൽ മാത്രമാണ് മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവരുന്നതെന്നും വിവിധ റിപ്പോർട്ടുകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ഡെറിവേറ്റീവ് എക്സ്പയറി ദിനത്തിലെ അന്തിമ സെറ്റിൽമെന്റ് വില കണക്കാക്കുന്നതിനായി രണ്ട് പ്രധാന ഫോർമുലകളാണ് സെബി നിലവിൽ മുന്നോട്ടുവെച്ചിരിക്കുന്നത്:
ബ്ലെൻഡഡ് വി.ഡബ്ല്യു.എ.പി (Blended VWAP): സാധാരണ തുടർച്ചയായ വ്യാപാരത്തിന്റെ (Continuous Trading) അവസാന 30 മിനിറ്റിലെ ട്രേഡുകളും, തുടർന്നു വരുന്ന 10 മിനിറ്റ് ദൈർഘ്യമുള്ള സി.എ.എസ് ലേലത്തിലെ ഇടപാടുകളും അവയുടെ യഥാർത്ഥ ട്രേഡിംഗ് വാല്യൂവിന് അനുസൃതമായി സംയോജിപ്പിച്ചു കണക്കാക്കുന്ന രീതി. ഇത് നടപ്പിലാക്കിയാൽ ഡെറിവേറ്റീവ് സെറ്റിൽമെന്റിൽ സി.എ.എസിന്റെ സ്വാധീനം ഭാഗികമായി നിലനിൽക്കുമെങ്കിലും, ഓക്ഷനിലെ ഒരൊറ്റ ക്ലോസിംഗ് വില മാത്രമായി മുഴുവൻ സെറ്റിൽമെന്റിനെയും അസ്ഥിരപ്പെടുത്തുന്നത് ഒഴിവാക്കാൻ സാധിക്കും.
ഇടക്കാല സി.ടി.എസ് വി.ഡബ്ല്യു.എ.പി (Interim CTS VWAP): സാധാരണ വ്യാപാരത്തിലെ അവസാന 30 മിനിറ്റിലെ ഇടപാടുകൾ മാത്രം സെറ്റിൽമെന്റിനായി പരിഗണിക്കുകയും സി.എ.എസ് ഇടപാടുകൾ പൂർണമായി ഒഴിവാക്കുകയും ചെയ്യുക. കുറഞ്ഞത് ഒരു വർഷത്തേക്കെങ്കിലും പഴയ സെറ്റിൽമെന്റ് രീതിയിലേക്ക് മടങ്ങാൻ ഇത് വഴിയൊരുക്കും. അതിനുശേഷം വിപണിയിലെ പണലഭ്യതയും നിക്ഷേപക പങ്കാളിത്തവും കൃത്യമായി വിലയിരുത്തിയ ശേഷം ഘട്ടംഘട്ടമായി ബ്ലെൻഡഡ് രീതിയിലേക്ക് മാറാൻ സെബിക്ക് സാധിക്കും.
2026 ഓഗസ്റ്റ് 3 മുതലാണ് ഇക്വിറ്റി ക്യാഷ് മാർക്കറ്റിൽ ക്ലോസിംഗ് ഓക്ഷൻ സെഷൻ (CAS) സംവിധാനം സെബി ആദ്യമായി അവതരിപ്പിച്ചത്. ഇതിന് പിന്നാലെ എക്സ്പയറി ദിനങ്ങളിലെ പ്രധാന സൂചികാ-ഓഹരി ഡെറിവേറ്റീവ് സെറ്റിൽമെന്റുകൾക്കും സി.എ.എസ് ക്ലോസിംഗ് വില അടിസ്ഥാനമാക്കി മാറ്റി.
എന്നാൽ, ഓക്ഷൻ സമയത്തെ അപ്രതീക്ഷിത ചാഞ്ചാട്ടങ്ങളും വലിയ വില വ്യതിയാനങ്ങളും ഫ്യൂച്ചേഴ്സ്, ഓപ്ഷൻസ് സെറ്റിൽമെന്റുകളിൽ വലിയ നഷ്ടങ്ങൾക്കും പ്രവചനാതീതമായ വിപണി സാഹചര്യങ്ങൾക്കും കാരണമാകുന്നുവെന്ന് ട്രേഡർമാർ പരാതിപ്പെട്ടു. സി.എ.എസ് സമ്പ്രദായം പാടേ ഉപേക്ഷിക്കാതെ തന്നെ, ഡെറിവേറ്റീവ് സെറ്റിൽമെന്റുമായുള്ള അതിന്റെ നേരിട്ടുള്ള ബന്ധം ലഘൂകരിക്കാനാണ് സെബി ഇപ്പോൾ ശ്രമിക്കുന്നത്.
സി.എ.എസിന് ശേഷമുള്ള പോസ്റ്റ്-ഡെറിവേറ്റീവ് ട്രേഡിംഗ് സമയം നിലവിലെ 10 മിനിറ്റിൽ നിന്ന് 5 മിനിറ്റായി വെട്ടിച്ചുരുക്കുക.
ഓക്ഷൻ സമയത്ത് ലൈവ് ഇൻഡിക്കേറ്റീവ് സൂചിക വിലകൾ (Indicative Index Values) പരസ്യപ്പെടുത്തുന്നത് നിർത്തലാക്കുക.
റഫറൻസ് വിലയേക്കാൾ ഒരു ശതമാനത്തിന് മുകളിലോ താഴെയോ രേഖപ്പെടുത്തുന്ന ഓർഡറുകൾ റദ്ദാക്കുന്നതിൽ കൂടുതൽ കർശന നിയന്ത്രണം ഏർപ്പെടുത്തുക.
വ്യാപാര സെഷനുകൾ തമ്മിലുള്ള വിടവ് കുറയ്ക്കുന്നതിനായി ട്രേഡിംഗ് സമയക്രമത്തിൽ ആവശ്യമായ ഘടനാപരമായ മാറ്റങ്ങൾ വരുത്തുക.
അതേസമയം ക്യാഷ് മാർക്കറ്റിലെ അന്തിമ ക്ലോസിംഗ് വില നിശ്ചയിക്കുന്നതിന് സി.എ.എസ് രീതി മാറ്റമില്ലാതെ തുടരുകയും ചെയ്യും.
ഇടക്കാല അടിസ്ഥാനത്തിൽ പഴയ സി.ടി.എസ് വി.ഡബ്ല്യു.എ.പി (Continuous Trading Session Volume Weighted Average Price) രീതിയിലേക്ക് മടങ്ങുന്നത് എക്സ്പയറി ദിനങ്ങളിൽ ട്രേഡർമാർക്ക് വലിയ ആശ്വാസമാകും. ക്ലോസിംഗ് സമയത്തെ വലിയ മാർക്ക്-ടു-മാർക്കറ്റ് (MTM) നഷ്ടങ്ങളിൽ നിന്നും അപ്രതീക്ഷിത ചാഞ്ചാട്ടങ്ങളിൽ നിന്നും ഓപ്ഷൻസ്-ഫ്യൂച്ചേഴ്സ് കോൺട്രാക്ടുകളെ സംരക്ഷിക്കാൻ ഇത് സഹായിക്കും.
ക്യാഷ് മാർക്കറ്റിൽ കാര്യക്ഷമമായ വില നിർണയ സുതാര്യത ഉറപ്പാക്കാൻ സി.എ.എസ് നിലനിർത്തുന്നതിനൊപ്പം, ഡെറിവേറ്റീവ് വിപണിയുടെ സുരക്ഷിതത്വം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന ഒരു സന്തുലിത സമവായത്തിനാണ് സെബി ഇവിടെ ശ്രമിക്കുന്നത്. ഈ നിർദ്ദേശങ്ങളിന്മേൽ ഒക്ടോബർ 3 വരെ സെബി പൊതുജനാഭിപ്രായം തേടിയിരുന്നു.
Read DhanamOnline in English
Subscribe to Dhanam Magazine