ആഗോള റസ്റ്റോറന്റ് വ്യവസായത്തിലെ മുന്നിര ബ്രാന്റായ പിസ ഹട്ട് മുറിച്ചു വിറ്റു. കെ.എഫ്.സി, ടാകോ ബെല് എന്നിവയുടെ കൂടി മാതൃകമ്പനിയായ യം ബ്രാന്റ്സാണ് ചൈനയില് മാത്രം പിസ ഹട്ട് നിലനിര്ത്തി ബാക്കി മുഴുവനായി സ്വകാര്യ ഇക്വിറ്റി സ്ഥാപനമായ ലോംഗ്റേഞ്ച് ക്യാപിറ്റലിന് 150 കോടി ഡോളറിന് വിറ്റത്. ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് വ്യവസായത്തിലെ കടുത്ത മത്സരം, ഉപയോക്താക്കളുടെ മാറുന്ന അഭിരുചി, പുതിയ ഭക്ഷണ ശീലങ്ങള്, ഓണ്ലൈന് ഡെലിവറി രീതി എന്നിവയോട് പിടിച്ചു നില്ക്കാന് കഴിയാതെയാണിത്.
600 ഡോളറിന്റെ കടത്തില് തുടങ്ങി 20,000 ഔട്ട്ലെറ്റുകളിലേക്ക് പടര്ന്നു പന്തലിച്ച ചരിത്രമാണ് പിസ ഹട്ടിന്റേത്. ഒടുവില് 2.7 ബില്യണ് ഡോളറിന്റെ വമ്പന് ഇടപാടില് പിസ്സ സാമ്രാജ്യം വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
1958-ല് അമേരിക്കയിലെ കാന്സസില് പഠിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന സഹോദരന്മാരായ ഫ്രാങ്ക് കാര്ണിയും ഡാന് കാര്ണിയും അമ്മയില്നിന്ന് കടം വാങ്ങിയത് വെറും 600 ഡോളര്. ആ പണം കൊണ്ട് ചെറിയൊരു പിസ്സ റെസ്റ്റോറന്റ് തുടങ്ങി. അതിന് അവര് നല്കിയ പേര് പിസ്സ ഹട്ട്. ചെറിയ സംരംഭമായി തുടങ്ങിയ ആ സംരംഭം പിന്നീട് ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കുടുംബ ഭക്ഷണ സംസ്കാരത്തിന്റെ പ്രതീകമായി മാറുമെന്ന് അന്ന് ആരും കരുതിയിരുന്നില്ല.
പിസ്സ ഹട്ടിന്റെ വളര്ച്ച അതിവേഗമായിരുന്നു. ഫ്രാഞ്ചൈസി മോഡല് സ്വീകരിച്ചതോടെ ഏതാനും ദശാബ്ദങ്ങള്ക്കുള്ളില് ആയിരക്കണക്കിന് ഔട്ട്ലെറ്റുകള് ലോകമെമ്പാടും തുറന്നു. പിസ്സയെ ആഗോള ഫാസ്റ്റ് ഫുഡ് വിഭാഗത്തിലെ പ്രധാന താരമാക്കുന്നതില് പിസ്സ ഹട്ടിന് വലിയ പങ്കുണ്ടായി. 2025 അവസാനത്തോടെ കമ്പനിക്ക് ലോകമെമ്പാടുമായി ഏകദേശം 20,000 റെസ്റ്റോറന്റുകളുണ്ടായിരുന്നു.
1977-ല് പിസ്സ ഹട്ടിനെ പെപ്സികോ ഏറ്റെടുത്തു. പിന്നീട് 1997-ല് റെസ്റ്റോറന്റ് ബിസിനസുകള് വേര്തിരിച്ച് യം ബ്രാന്ഡ്സ് രൂപീകരിച്ചപ്പോള് പിസ്സ ഹട്ടും അതിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. കെ.എഫ്.സി, ടാക്കോ ബെല് എന്നിവയ്ക്കൊപ്പമാണ് പിസ്സ ഹട്ട് യം ബ്രാന്ഡ്സിന്റെ പോര്ട്ട്ഫോളിയോയില് ഇടംപിടിച്ചത്.
ഒരു കാലത്ത് അമേരിക്കയിലെ ഏറ്റവും വലിയ പിസ്സ ചെയിനായിരുന്ന പിസ്സ ഹട്ടിന് കഴിഞ്ഞ കുറേ വര്ഷങ്ങളായി തിരിച്ചടികളാണ് നേരിട്ടത്. ഡെലിവറി കേന്ദ്രീകൃത മോഡലുമായി ഡൊമിനോസ് മുന്നേറിയപ്പോള് പഴയ ഡൈന്-ഇന് മാതൃകയില് നിന്നിരുന്ന പിസ്സ ഹട്ടിന് വിപണി വിഹിതം നഷ്ടപ്പെട്ടു. അമേരിക്കയിലെ ഒരേ സ്റ്റോറുകളിലെ വില്പ്പന തുടര്ച്ചയായി ഇടിഞ്ഞു. ഉപഭോക്താക്കളുടെ ഭക്ഷണശീലങ്ങളിലെ മാറ്റം, ഓണ്ലൈന് ഡെലിവറി ആപ്പുകളുടെ വളര്ച്ച, കടുത്ത മത്സരം എന്നിവയും കമ്പനിക്ക് തിരിച്ചടിയായി.
ഇന്ത്യയിലും പിസ്സ ഹട്ട് പഴയ കരുത്ത് നിലനിര്ത്താന് ബുദ്ധിമുട്ടി. ഡൊമിനോസുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോള് വ്യാപനത്തിലും ഡെലിവറി രംഗത്തും പിന്നിലായതോടെ വിപണിയിലെ മുന്തൂക്കം നഷ്ടപ്പെട്ടു. ഒരു കാലത്ത് പിസ്സ വിപണിയുടെ മുഖമായിരുന്ന ബ്രാന്ഡ് ക്രമേണ വെല്ലുവിളികള് നേരിടുന്ന നിലയിലേക്കാണ് മാറിയത്.
ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും പിസ്സ ഹട്ട് സമ്മര്ദ്ദത്തിലായപ്പോള് ചൈനയില് ബ്രാന്ഡ് ശക്തമായി നിലനിന്നു. പ്രാദേശിക രുചികള്ക്കനുസരിച്ചുള്ള മെനു, പുതിയ സ്റ്റോര് മാതൃകകള്, വ്യാപന തന്ത്രങ്ങള് എന്നിവയുടെ സഹായത്തോടെ ചൈനയിലെ പിസ്സ ഹട്ട് മികച്ച വളര്ച്ച കൈവരിച്ചു. ഇന്ന് ചൈനയിലെ പ്രമുഖ കാഷ്വല് ഡൈനിങ് ബ്രാന്ഡുകളില് ഒന്നാണ് പിസ്സ ഹട്ട്.
ഇപ്പോള് യം ബ്രാന്ഡ്സ് പിസ്സ ഹട്ടിനെ രണ്ട് ഭാഗങ്ങളാക്കി വില്ക്കുകയാണ്. ചൈനയ്ക്ക് പുറത്തുള്ള 15,500-ത്തിലധികം റെസ്റ്റോറന്റുകളുള്ള ബിസിനസ് സ്വകാര്യ ഇക്വിറ്റി സ്ഥാപനമായ ലോംഗ്റേഞ്ച് ക്യാപിറ്റലിന് 1.5 ബില്യണ് ഡോളറിന് കൈമാറും. ചൈനയിലെ 4,375 സ്റ്റോറുകളുള്ള ബിസിനസ് യം ചൈന 1.2 ബില്യണ് ഡോളറിന് സ്വന്തമാക്കും. ആകെ ഇടപാട് മൂല്യം 2.7 ബില്യണ് ഡോളര്.
600 ഡോളറിന്റെ കടത്തില്നിന്ന് തുടങ്ങിയ സംരംഭം ലോകത്തെ ഏറ്റവും തിരിച്ചറിയപ്പെടുന്ന റെസ്റ്റോറന്റ് ബ്രാന്ഡുകളില് ഒന്നായി വളര്ന്നു. എന്നാല് മാറുന്ന ഉപഭോക്തൃ ശീലങ്ങളും ഡിജിറ്റല് മത്സരവും ഭക്ഷ്യ വ്യവസായത്തിലെ പുതിയ പ്രവണതകളും അതിനെ പുതിയ വഴിയിലേക്ക് തള്ളിവിട്ടു. പിസ്സ ഹട്ട് ഇനി ഒരു ഏകീകൃത ആഗോള സാമ്രാജ്യമല്ല. പക്ഷേ ഒരു ചെറിയ കുടുംബ ബിസിനസ് എങ്ങനെ ആഗോള ബ്രാന്ഡായി വളര്ന്നു എന്ന കഥയ്ക്ക് ഇതോടെ മറ്റൊരു പുതിയ അധ്യായം തുടങ്ങുകയാണ്.
Read DhanamOnline in English
Subscribe to Dhanam Magazine