യുപിഐ മുതൽ ആധാർ വരെ നൂതന പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾ ഉണ്ടായിട്ടും ഫിൻടെക് രംഗത്ത് ഇന്ത്യ പിന്നോട്ട് പോകുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?

പ്രതിമാസം ഏകദേശം 1,800 കോടി യു.പി.ഐ (UPI) ഇടപാടുകൾ വിജയകരമായി പ്രോസസ്സ് ചെയ്യുന്ന ഇന്ത്യ, ആധാർ സംവിധാനം വഴി ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ ഉപഭോക്താക്കളെ തങ്ങളുടെ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലേക്ക് അതിവേഗം ഓൺബോർഡ് ചെയ്യാനുള്ള വിപ്ലവകരമായ സാങ്കേതിക വിദ്യകൾ വികസിപ്പിച്ചെടുത്ത രാജ്യം കൂടിയാണ്.

യു.പി.ഐ, അക്കൗണ്ട് അഗ്രഗേറ്റർ, ഒ.എൻ.ഡി.സി തുടങ്ങിയ ലോകത്തെ ഏറ്റവും മികച്ച ഡിജിറ്റൽ പബ്ലിക് ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ (DPI) രാജ്യത്തിന് സ്വന്തമായി ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, ബ്രസീലിന്റെ നൂബാങ്ക് (Nubank), ബ്രിട്ടന്റെ റെവലൂട്ട് (Revolut), യു.എസിന്റെ ചൈം (Chime) എന്നിവയുടെ വലിപ്പമോ വിപുലമായ ഉൽപ്പന്ന വൈവിധ്യമോ ഉള്ള ശക്തമായ ഒരു കൺസ്യൂമർ ഫിൻടെക് കമ്പനിയെ സൃഷ്ടിക്കാൻ ഇന്ത്യക്ക് ഇതുവരെ സാധിച്ചിട്ടില്ല.

പ്രതിഭകളുടെയോ വിപണി ആവശ്യത്തിന്റെയോ ബിസിനസ് താല്പര്യങ്ങളുടെയോ അഭാവമല്ല ഇതിന് കാരണം; മറിച്ച് രാജ്യത്തെ കർശനമായ സാമ്പത്തിക നിയന്ത്രണ ഘടനയാണ് (Regulatory Design) ഈ വിടവിന് പ്രധാനമായും വഴിവെക്കുന്നതെന്ന് വിദ​ഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

ഇടക്കാല ലൈസൻസുകളുടെ അഭാവവും ഘടനാപരമായ കുരുക്കും

ആഗോളതലത്തിലെ മുൻനിര ഫിൻടെക് ചാമ്പ്യന്മാരെല്ലാം ഘട്ടംഘട്ടമായി അനുവദിക്കപ്പെട്ട ഇടക്കാല ലൈസൻസുകളിലൂടെയാണ് ക്രമേണ വലിയ ധനകാര്യ സ്ഥാപനങ്ങളായി ഉയർന്നുവന്നത്. ഉദാഹരണത്തിന്, നൂബാങ്ക് വായ്പകൾ നേരിട്ട് നൽകാൻ ശേഷിയുള്ള ഒരു ബാങ്കിംഗ് ഇതര ക്രെഡിറ്റ് സ്ഥാപനമായാണ് പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. റെവലൂട്ട് ആകട്ടെ ഒൻപത് വർഷത്തോളം ഇലക്ട്രോണിക് മണി ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷനായി പ്രവർത്തിച്ച ശേഷമാണ് ബാങ്കിംഗ് നിക്ഷേപ ലൈസൻസ് സ്വന്തമാക്കിയത്. ചൈം വളർന്നത് അമേരിക്കയിലെ ബാങ്കിംഗ്-ആസ്-എ-സർവീസ് (BaaS) സംവിധാനത്തിലൂടെയാണ്. എന്നാൽ ഇന്ത്യയിൽ സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾക്ക് ഇത്തരത്തിലുള്ള വ്യക്തമായ വളർച്ചാ പാതകളോ ഇടക്കാല ലൈസൻസുകളോ നിലവിലില്ല.

ഇന്ത്യയിലെ ഫിൻടെക്കുകൾക്ക് മുന്നിലുള്ള വഴികൾ തീർത്തും പരിമിതമാണ്. വായ്പ നൽകാൻ അനുമതിയില്ലാത്ത പേയ്‌മെന്റ് ബാങ്കുകൾ, അല്ലെങ്കിൽ കടുത്ത നിയന്ത്രണങ്ങളുള്ള പ്രീപെയ്ഡ് വാലറ്റുകൾ. അതേസമയം സ്വന്തമായി ഒരു സമ്പൂർണ യൂണിവേഴ്സൽ ബാങ്ക് ലൈസൻസ് നേടിയെടുക്കുക എന്നത് ഭൂരിഭാഗം ടെക് സ്റ്റാർട്ടപ്പുകൾക്കും സാമ്പത്തികമായി അപ്രാപ്യവുമാണ്. ഈ പ്രതിസന്ധി ഫിൻടെക്കുകളെ വലിയൊരു ഘടനാപരമായ കെണിയിലാണ് എത്തിക്കുന്നത്.

ഉപഭോക്താക്കളെ വിപണിയിൽ നിന്ന് ആകർഷിക്കുന്നതും അവർക്ക് സാങ്കേതിക സേവനം നൽകുന്നതും ഫിൻടെക്കുകളാണെങ്കിലും, ബാങ്കിംഗ് പങ്കാളികൾ ബാലൻസ് ഷീറ്റും ഉപഭോക്തൃ ബന്ധവും ബിസിനസിന്റെ പ്രധാന സാമ്പത്തിക നേട്ടങ്ങളും തങ്ങളിലേക്ക് ഒതുക്കുന്നു. ഫലത്തിൽ സ്വന്തമായി സാമ്പത്തിക ഉൽപ്പന്നങ്ങളുള്ള ചാമ്പ്യന്മാരാകുന്നതിന് പകരം പരമ്പരാഗത ബാങ്കുകളുടെ മികച്ച വിതരണ ചാനലുകൾ (Distribution channels) മാത്രമായി ഇന്ത്യൻ ഫിൻടെക്കുകൾ ഒതുങ്ങിപ്പോകുന്നു.

ആർ.ബി.ഐ നിയന്ത്രണങ്ങളും സെബിയുടെ വിപണി മാതൃകയും

യു.പി.ഐയിലെ ക്രെഡിറ്റ് ലൈൻ സംവിധാനം ബാങ്കുകൾക്ക് മാത്രമായി റിസർവ് ബാങ്ക് പരിമിതപ്പെടുത്തിയതും എൻ.ബി.എഫ്.സികളെ ഒഴിവാക്കിയതും വലിയ തിരിച്ചടിയാണ്. കോ-ബ്രാൻഡഡ് കാർഡുകളിൽ ഫിൻടെക്കുകൾ വെറും മാർക്കറ്റിംഗ് പങ്കാളികൾ മാത്രമാണ്. ക്രെഡിറ്റ് റിസ്കും ലാഭവും ബാങ്കുകൾ സ്വന്തമാക്കുന്നു. പ്രീപെയ്ഡ് വാലറ്റുകളിൽ ക്രെഡിറ്റ് കാർഡുകൾ വഴിയും ബി.എൻ.പി.എൽ (BNPL) വഴിയും പണം ലോഡ് ചെയ്യുന്നതിനേർപ്പെടുത്തിയ വിലക്കുകളും, ഡിജിറ്റൽ വ്യക്തിവിവര സംരക്ഷണ നിയമത്തിലെ (DPDP) ഡാറ്റ ഷെയറിംഗ് നിയന്ത്രണങ്ങളും, സ്റ്റേബിൾകോയിനുകൾക്ക് മേലുള്ള കനത്ത നികുതിയും പുതിയ പരീക്ഷണങ്ങളെ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നു. തട്ടിപ്പുകളും സിസ്റ്റമിക് റിസ്കുകളും തടയാനുള്ള നിയന്ത്രണങ്ങളാണെങ്കിലും, ഇവ ബാങ്കിംഗ് ഇതര സാങ്കേതിക നൂതനാശയങ്ങളെ പൂർണമായും ഞെരുക്കുകയാണെന്ന് വിദ​ഗ്ധർ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.

എന്നാൽ രാജ്യത്തെ മൂലധന വിപണിയുടെ നിയന്ത്രകരായ സെബിയുടെ (SEBI) കീഴിലുള്ള ക്യാപിറ്റൽ മാർക്കറ്റ് ഫിൻടെക്കുകൾ തികച്ചും വ്യത്യസ്തവും വിജയകരവുമായൊരു അനുഭവമാണ് നൽകുന്നത്. ഗ്രോ (Groww), സെറോദ (Zerodha), അപ്‌സ്റ്റോക്സ് (Upstox) തുടങ്ങിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകൾക്ക് വ്യക്തമായ റെഗുലേറ്ററി പിന്തുണയോടെ അതിവേഗം വളരാൻ സാധിച്ചു. നിയന്ത്രണങ്ങളിലെ അനിശ്ചിതത്വം മൂലം ഇന്ത്യൻ ഫിൻടെക് ഫണ്ടിംഗ് 2021-ലെ 10 ബില്യൺ ഡോളറിൽ നിന്ന് 2024-25 കാലയളവിൽ 2 ബില്യൺ ഡോളറിലും താഴെയായി കുത്തനെ ഇടിഞ്ഞു.

ഘട്ടംഘട്ടമായി ഉയർത്താവുന്ന ഫിൻടെക് ലൈസൻസിംഗിനുള്ള ഔദ്യോഗികശ്രേണി, എൻ.ബി.എഫ്.സികൾക്ക് യു.പി.ഐ ക്രെഡിറ്റ് നൽകാനുള്ള അനുമതി തുടങ്ങിയ പുതിയ നയപരമായ പരിഷ്കാരങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നാൽ മാത്രമേ ഫിൻടെക്കുകൾക്ക് ബാങ്കുകളുടെ നിഴലിൽ നിന്ന് മാറി യഥാർത്ഥ സാമ്പത്തിക ഉൽപ്പന്ന ഉടമകളാകാൻ സാധിക്കൂ എന്ന് ജൂപ്പിറ്റർ സ്ഥാപകൻ ജിതേന്ദ്ര ഗുപ്ത ഉൾപ്പെടെയുള്ള വ്യവസായ പ്രമുഖർ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു.

India’s digital public infrastructure has enabled large-scale digital payments, but regulatory and licensing constraints may limit the emergence of globally scaled consumer fintech companies.